Pomarańcze - ciekawostki i wartości odżywcze

Pomarańcze (pomarańcza) należą do owoców z rodziny cytrusowych. Zawierają w sobie dużo witam, a zwłaszcza bardzo cenną witaminę C. Najbardziej popularne odmiany pomarańczy mają słodko - kwaśny orzeźwiający smak, wypełnione są włóknistym miąższem, a wnętrze pokryte jest pomarańczową skórką. Drzewka pomarańczowe rosną w lasach tropikalnych i osiągają około 9 metrów wysokości. Co ciekawe z jednego drzewa pomarańczy można zebrać do 1000 owoców rocznie, zapewniając zbiory nawet przez 80 lat. Pomarańcze pochodzą z południowych Chin i południowej Azji. Do Europy dotarły w drugiej połowie XV wieku z Indii do Hiszpanii i Włoch. Pod koniec XVIII wieku pierwsze pomarańczowe plantacje powstały w Hiszpanii, a pod koniec XIX wieku we Włoszech. Obecnie największym producentem pomarańczy jest Brazylia, a następnie Stany Zjednoczone i Chiny.


Pomarańcze mają zastosowanie nie tylko jako produkt spożywczy, ale również w lecznictwie i przemyśle perfumeryjnym. Chińscy znachorzy suszoną skórkę pomarańczową leczyli anoreksję i inne choroby o podłożu psychicznym, przeziębienia, kaszel i opuchliznę piersi. Kwiata pomarańczy sporządzano wodę i zalecano jako środek przeciwpotowy, a także przeciwkrwotoczny. Rzymianie używali wody pomarańczowej w przypadku kaca i niestrawności żołądkowej. Pozyskiwany z kwiatów pomarańczy gorzkiej olejek neroli jest środkiem uspokajającym, a zarazem antydepresyjnym, dlatego wykorzystywany jest w leczeniu stanów lękowych i stanów związanych ze stresem. normalizujące ciśnienie krwi, łagodzi zaburzenia rytmu serca, harmonizuje pracę układu hormonalnego, łagodzi objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego. W kosmetyce wykorzystuje się jego właściwości odmładzające, napinające i odżywiające skórę suchą i mieszaną. Olejek wykorzystuje się również w przemyśle perfumeryjnym w ekskluzywnych perfumach, jak również w przemyśle cukierniczym i przy wyrobie alkoholi.


Gatunki pomarańczy
• Pomarańcza bergamota. Uprawiana jest głównie we Włoszech. Jest to okrągły owoc o gorzkim smaku i długości 6-8 cm. Ma gładką, żółtawozielonkawą okrywę i pachnący, kwaśny miąższ. Skórka owoców, kwiaty i liście są źródłem eterycznych olejków – olejku bergamotowego stosowanego w produkcji herbaty Earl Grey oraz olejku neroli. Znajduje też zastosowanie w aromaterapii (słynie ze swych właściwości antydepresyjnych) oraz leczniczo przy problemach układu trawiennego.
• Pomarańcza chińska. Kuliste owoce o barwie pomarańczowej, w zależności od odmiany o różnej wielkości i barwie miąższu. Obecnie uprawiana jest na terenie Europy – w krajach śródziemnomorskich (Hiszpania, Portugalia, Francja, Turcji) a także w Południowej Afryce, Meksyku, Stanach Zjednoczonych oraz w Brazylii. Pomarańcza ta jest najpopularniejszym uprawnym gatunkiem pomarańczy i zajmuje w światowej produkcji pierwsze miejsce. Owoce spożywane są na surowo bądź w postaci przetworów. Produkuje się z nich olbrzymie ilości soków – również mieszanych z innymi owocami, wytwarza się także dżemy, marmolady. Sok pomarańczy jest źródłem dużej ilości witaminy C. Skórka jest źródłem olejków eterycznych stosowanych w kosmetyce i do zaprawiania alkoholi, skórka w postaci kandyzowanej jest dodatkiem do ciast i tortów.
• Pomarańcza gorzka. Jest to mięsisty owoc, średniej wielkości, spłaszczona, o grubej, ciemnopomarańczowej skórce. W smaku owoc jest kwaśny, gorzki i orzeźwiający. Jej największym producentem są Hiszpania i Indie. Owoce rzadko spożywano na świeżo, raczej w postaci marmolady lub konfitury. Służy również do wyrobu likieru Curaçao. Obsmażone w cukrze okrywy owoców używane są do ozdabiania ciast. Otrzymywany z okrywy olejek pomarańczowy używany jest jako esencja do ciast i słodkich potraw. Olejek otrzymywany z pomarańczy gorzkiej znajduje zastosowanie także w przemyśle perfumeryjnym, aromaterapii i przy leczeniu problemów układu trawiennego.
• Pomarańcza limeta. Jest uprawiana w regionach tropikalnych i subtropikalnych - najwięksi producenci: Indie, Meksyk, Argentyna, Brazylia. Owoce są okrągłe lub jajowate, o średnicy 3-5 cm. Skórka żółtawozielona lub żółta, woskowana, gorzka. Miąższ bardzo kwaśny i pachnący. Owoce limety kwaśnej mają w sobie więcej witaminy C niż cytryny, ale są mniej popularne w Europie z powodu mniejszej trwałości. Skórka jest cieńsza i delikatniejsza (lima preferuje klimat wilgotny i ciepły), dlatego łatwiej ulega infekcjom grzybiczym. Owoce limy wykorzystuje się do sporządzania soków i napojów orzeźwiających. Z owoców wytwarza się również olejki eteryczne i kwas cytrynowy.
• Pomarańcza olbrzymia – pomelo. Botanicy skrzyżowali ją z pomarańczą chińską, w efekcie czego powstał grejpfrut. Bardzo duże owoce, kuliste, ich masa może dochodzić nawet do 2 kg, a średnica do 20 cm. Są żółte, żółtozielone lub różowe, mają grubą, pokrytą woskiem skórkę (do 5 cm). Miąższ jest żółtawy lub różowy, podzielony na segmenty, wewnątrz są liczne nasiona. Pomarańcze olbrzymie to największe owoce cytrusowe, są uprawiane w klimacie ciepłym. Największy areał upraw znajduje się w Indiach, Chinach, Tajlandii, Malezji i w Izraelu. Owoce są spożywane na surowo lub kandyzowane, robi się z nich soki i marmoladę.


Pomarańcze są świetnym źródłem przede wszystkim witaminy C, ale również dobrym źródłem beta karotenu, witaminy B1, kwasu foliowego i kwasu pantotenowego i minerałów takich jak: wapń, magnez, potas, miedź. Pomarańcze to również źródło bioflawonoidów, kwasów organicznych, olejków eterycznych, terpenów.


Co ciekawe o dojrzałości pomarańczy nie decyduje barwa skórki, ale poziom stężenia cukrów i kwasów organicznych. Gdy stężenie cukru w soku pomarańczy osiągnie dostatecznie wysoki poziom, a stężenie kwasów dostatecznie się obniży wówczas następuje ich zbiór. Pomarańcze w warunkach domowych, w temperaturze pokojowej przechowuje się tydzień, w lodówce nawet tydzień dłużej.


Wartości odżywcze - pomarańcze słodkie