Dzisiaj jest: Czwartek, 19.10.2017 Imieniny: Piotra i Ziemowita



Ilość przepisów kulinarnych w serwisie: 5780

Tłuszcze


05.12.2008
Rozmiar tekstu: AAA
PDFDrukuj


Tłuszcze


Wstęp

Funkcje

Zapotrzebowanie

Podział

Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe



Wstęp

Tłuszcze (Lipidy) należą do dużej grupy naturalnych związków organicznych, nierozpuszczalnych w wodzie, natomiast rozpuszczalnych w rozpuszczalnikach organicznych takich jak eter etylowy, eter naftowy, chloroform, benzen, aceton itd. Do lipidów zalicza się też pochodne lipidów naturalnych i pokrewne im związki, które zachowują cechy lipidów. Lipidy występują we wszystkich żywych organizmach. W roślinach są one obecne przede wszystkim w nasionach i w miąższu owoców, a w organizmach zwierząt w różnych narządach lub jako wyodrębniona tkanka tłuszczowa.





Funkcje

  • są najbardziej skoncentrowanym źródłem energii, z 1 g tłuszczów wyzwalają się 9 kcal,

  • są wygodnym i głównym źródłem materiału zapasowego (umożliwiają robienie przerw między posiłkami, podczas pracy, umożliwiają funkcjonowanie organizmu poza strefą neutralności cieplnej - utrzymywanie temperatury ciała),

  • nagromadzony w tkance tłuszcz chroni przed nadmiernym wydzieleniem ciepła, pozwala na adoptowanie się w niskiej temperaturze, wewnątrz organizmu utrzymuje narządy w stałym położeniu, zapobiega ich przemieszczaniu się,

  • odłożone w organizmie lipidy są magazynem wody, 30-50% tkanki tłuszczowej stanowi woda, spalenie 100 g tkanki tłuszczowej wyzwala 107 g wody,

  • mieszane tłuszcze pożywienia są źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E, K i Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych (witamina F),

  • tłuszcze w pożywieniu oszczędzają gospodarkę białkami i witaminami z grupy B,

  • mają dużą wartość sytną - hamują wydzielanie soku żołądkowego, podnoszą smak potraw,

  • pełnią funkcję budulcową, są składnikiem błon komórkowych oraz stanowią ważny element wchodzący w skład wielu hormonów, cholesterolu oraz ważnych substancji wewnątrzkomórkowych.



Zapotrzebowanie

Tłuszcze powinny dostarczać 25-30% wartości energetycznej dziennej racji pokarmowej dorosłego człowieka. Powinny to być tłuszcze nienasycone, nie utwardzane chemicznie, pozbawione izomerów trans.


Dzienny poziom zalecanego spożycia tłuszczy dla różnych grup ludności


Grupy ludności Tłuszcze
Zalecane dzienne spożycie
[gramy/dzień]
Procent energii z tłuszczów
[%]
Niemowlęta 0-6 miesięcy 31 -
Niemowlęta 6-12 miesięcy
30 -
Dzieci 1-3 lata -
30-40
Dzieci 4-8 lat -
25-35
Mężczyźni 9-13 lat -
25-35
Mężczyźni  14-18 lat -
25-35
Mężczyźni  19-30 lat
-
20-35
Mężczyźni 31-50 lat -
20-35
Mężczyźni  51-70 lat
-
20-35
Mężczyźni > 70 lat -
20-35
Kobiety 9-13 lat -
25-35
Kobiety 14-18 lat -
25-35
Kobiety 19-30 lat -
20-35
Kobiety 31-50 lat
-
20-35
Kobiety 51-70 lat -
20-35
Kobiety > 70 lat -
20-35
Kobiety w ciąży ≤ 18 lat
-
20-35
Kobiety w ciąży 19-30 lat
-
20-35
Kobiety w ciąży 31-50 lat -
20-35
Kobiety karmiące ≤ 18 lat
-
20-35
Kobiety karmiące 19-30 lat
-
20-35
Kobiety karmiące 31-50 lat
-
20-35



Podział

Ze względu na budowę chemiczną lipidy można podzielić na:

Lipidy proste - estry kwasów tłuszczowych i alkoholi.

Lipidy złożone - związki zawierające oprócz kwasów tłuszczowych i alkoholi także inne składniki.

Lipidy pochodne - pochodne lipidów prostych i złożonych, powstałych przede wszystkim w wyniku ich hydrolizy, zachowując ogólne właściwości lipidów.

Lipidy właściwe
Są to estry kwasów tłuszczowych i glicerolu.

Woski
Są to estry wyższych kwasów tłuszczowych i alkoholi innych niż glicerol.

Fosfolipidy
Są to lipidy zawierające kwas fosforowy jako mono lub diester.

Glikolipidy
Są to związki zawierające co najmniej jeden cukier połączony wiązaniem glikozydowym z częścią lipidową.

Kwasy tłuszczowe
Tłuszcze zbudowane są z kwasów tłuszczowych, których budowa chemiczna determinuje podział tych związków na kwasy tłuszczowe nasycone, jednonienasycone (monoenowe) i wielonienasycone (polienowe).

Kwasy tłuszczowe nasycone (ważniejsze):

  • masłowy

  • kapronowy

  • kaprylowy

  • kaprynowy

  • laurynowy

  • mirystynowy

  • palmitynowy

  • stearynowy

  • arachidowy

  • behenowy

  • lignocerowy

Kwasy tłuszczowe jednonienasycone (ważniejsze):

  • oleomirystynowy

  • oleopalmitynowy

  • oleinowy

  • elaidynowy

  • wakcenowy

  • gadoleinowy

  • erukowy

  • brasydynowy


Kwasy tłuszczowe wielonienasycone - Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe (ważniejsze):

  • linolowy (omega-6)

  • γ-linolenowy (gamma-linolenowy) (omega-6)

  • arachidonowy (omega-6)

  • α-linolenowy (alfa-linolenowy) (omega-3)

  • dokozaheksaenowy (omega-3)

  • eikozapentaenowy (omega-3)




Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe

Kwasy tłuszczowe są składnikami tłuszczów. Istnieją dwa Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe. Niezbędne to znaczy musimy pozyskiwać je z pożywienia ponieważ organizm nie potrafi ich sam wytworzyć. Pierwszym takim kwasem jest α-linolenowy należący do rodziny kwasów omega-3. Źródłem tego kwasu w pożywieniu są: tłoczone na zimno oleje: lniany i rzepakowy, nasiona lnu i rzepaku, siemię lniane, orzechy włoskie, kiełki pszenicy. Drugim Niezbędnym Kwasem Nienasyconym jest kwas linolowy należący do rodziny omega-6. Możemy go znaleźć w tłoczonych na zimno oleju sojowym i kukurydzianym, nasionach słonecznika, nasionach dyni, nasionach sezamu i w większości orzechów. Poza kwasami: α-linolenowym (omega-3) i linolowym (omega-6) istnieją inne kwasy należące do rodziny kwasów omega-3 i omega-6. Do rodziny kwasów omega-3 należą: kwas dokozaheksaenowy i kwas eikozapentaenowy, które nasz organizm może wytworzyć z kwasu α-linolenowego. Zawarte są one przede wszystkim w żywności pochodzenia morskiego (w rybach tj. makrela, łosoś, halibut, dorsz, śledź, sardynka). Dla niemowląt i dzieci kwas dokozaheksaenowy ze względu na swoje funkcje jest Niezbędnym Nienasyconym Kwasem Tłuszczowym (jest on zawarty w mleku ludzkim). Do rodziny kwasów omega-6 należą: kwas γ-linolenowy i kwas arachidonowy, które nasz organizm może wytworzyć z kwasu linolowego. Największą wartością i aktywnością biologiczną odznaczają się należące do rodziny omega-3. Prawidłowy stosunek kwasów& tłuszczowych z rodziny omega-6 do kwasów z rodziny omega-3 powinien wynosić (<5:1).


Rola Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych:

  • stanowią jeden z niezbędnych składników budulcowych komórek,

  • biorą udział w metabolizmie cholesterolu (zwłaszcza kwas arachidonowy) i jego transporcie (przeszło połowa estrów cholesterolu występuje w postaci połączeń z kwasem linolowym, co ułatwia ich rozprowadzenie w organizmie, obniżają poziom cholesterolu we krwi),

  • hamują agregację płytek krwi, powodują rozszerzanie naczyń krwionośnych, w tym i wieńcowych, działają antyarytmicznie,

  • są prekursorami do biosyntezy prostaglandyn i prostacyklin,

  • biorą udział w transporcie wody i elektrolitów przez błony biologiczne,

  • regulują wydalanie jonów sodu z organizmu.




Oceń artykuł:

Średnia ocena: 4.00 Ocen: 4

SONDA


Jakie są Twoje ulubione grzyby?


Archiwum sond »

NOWOŚCI PRODUKTOWE

Morwa biała - herbatka ziołowa Morwa biała - herbatka ziołowa

Producent: Herbapol


Liść morwy białej wpływa na utrzymanie prawidłowej gospodarki węglowodanowej organizmu. Poprzez spowolnienie działania enzymów biorących udział w trawieniu węglowodanów przyczynia się do utrzymania prawidło

WIĘCEJ



NOWOŚCI PRODUKTOWE

NOWOŚCI WYDAWNICZE

Leczenie odżywianiem. Refluks Leczenie odżywianiem. Refluks

Kimberly A. Tessmer

Wydawnictwo: Illuminatio


Choroba refluksowa przełyku jest jedną z najczęściej występujących chorób przewodu pokarmowego. Każdego dnia około 10% populacji krajów rozwiniętych doświadcza objawów refluksu, który powo

WIĘCEJ



NOWOŚCI WYDAWNICZE