Kuchnia estońska

   Kuchnia estońska jest trwale związana z tradycjami i kulturą, która przoduje w tym kraju. Bazuje głównie na wieprzowinie, rybach, warzywach, ziemniakach i produktach mlecznych. Na ukształtowanie wywarły wpływ również inne kraje, m.in. Litwa, Rosja, Łotwa i Niemcy. Wśród typowo estońskich dań warto wymienić kaszankę z jęczmieniem oraz śledzia bałtyckiego. Czym jeszcze charakteryzuje się kuchnia estońska?

   Estonia to niewielki kraj położony w północno-wschodniej części Europy nad Morzem Bałtyckim. Kuchnia estońska odznacza się skromnością, ale nie jest całkowicie pozbawiona miejscowych specjałów. Spośród najczęściej spożywanych pokarmów prym wiodą ryby (okoń, szprot, sandacz, flądra, śledź), produkty mięsne i mączne, oraz chleb (głównie gruboziarnisty - pszenny oraz żytni). Owoce i warzywa jada się rzadziej, a jeśli już to rzepę i kapustę (szczególnie kiszoną) i od niedawna także ziemniaki. Sztuka kulinarna Estonii ukształtowała się pod wpływem kuchni innych państw: Finlandii, Łotwy, Rosji, Niemiec, Litwy i Szwecji. Estończycy z wielką ostrożnością używają w kuchni rozmaitych przypraw i ziół. Najbardziej cenią koperek (przeważnie stosują go do śledzi), kminek (dodają go do białego sera) i majeranek (do kaszanki). Natomiast selera i pietruszki używają do niektórych zup mięsnych. Wielu mieszkańców wsi zajmuje się hodowlą bydła mlecznego, w związku z tym bardzo popularna jest śmietana i mleko. Ze śmietany tworzy się sosy, np. kastmed. W kuchni estońskiej dania zazwyczaj słodzi się miodem - dawniej cukru właściwie nie stosowano. Ponadto, obszerne lasy w Estonii są źródłem dziczyzny, grzybów oraz owoców runa leśnego. Kiedyś ziemie kraju były ubogie, z tego powodu potrawy nie są wyszukane i mają głównie zaspokoić początkowy głód. Kuchnia estońska słynie z wypieku przepysznego czarnego, lekko słodkawego chleba. Kroi się go w paski, piecze identycznie jak tosty i dodaje nawet do sałatek. Lubiana jest także kasza jęczmienna, a od XIX wieku prym wiodą również ziemniaki. Co ciekawe, Estonia jest aktualnie jednym z największych producentów ziemniaków na świecie.

Czasy współczesne

   Odkąd upadło ZSRR, Estonia stała się państwem urokliwym dla turystyki kulinarnej głównie z powodu względnie niskich cen i odnoszącej sukcesy branży restauracyjnej. Poza tym rozwinęło się sadownictwo i ogrodnictwo. Do menu wprowadzono nieznane wcześniej produkty lub takie, o których mało kto wcześniej słyszał. Powstały również niewielkie browary.



Charakterystyczne potrawy kuchni estońskiej

Dania główne

- Silgusoust (śledź bałtycki z dodatkiem śmietany i boczku)
- Mulgikapsad (potrawa z kapusty kiszonej, kaszy jęczmiennej, boczku, ziemniaków i cebuli)
- Kiluvõileib (kanapka: chleb żytni z marynowanym szprotem, czasami podawana jeszcze z gotowanym jajkiem, majonezem i ziołami)
- Kaszanka z dodatkiem kapusty oraz ziemniaków
- Kasza połączona z grochem z dodatkiem zsiadłego mleka
- Zupa z węgorza
- Sült (galart wieprzowy)
- Smażone i pieczone mięso wieprzowe z dodatkiem ziemniaków i kapusty
- Polewka z mąki i krupy
- Mulgipuder (rodzaj purée ziemniaczanego z jęczmieniem)
- Kasza gryczana z różnymi warzywami
- Kiełbasa jęczmienna (przypomina zwyczajną białą kiełbasę, z tym że mięso jest zmieszane z jęczmieniem).


Zupy

   W Estonii zupy są nieraz jedzone przed daniem głównym, lecz najczęściej to właśnie one są głównym posiłkiem. Zazwyczaj są przyrządzane na bazie mięsa lub bulionu drobiowego i zawierają wiele warzyw. Do dodaje się do nich śmietanę, jogurt lub mleko. Pochlebną opinią wśród zup cieszy się zupa grochowa, a także zupa chlebowa (leivasupp), którą przygotowuje się z jabłek, czarnego chleba i przeważnie serwuje ze śmietaną (kwaśną lub bitą śmietaną). Na końcu posypuje cukrem i cynamonem.


Dodatki

   Główne posiłki najczęściej spożywa się z chlebem pszennym (razowym) lub żytnim, obowiązkowo posmarowanym świeżym masłem. Dodatkiem do pieczywa jest kahja, czyli ser biały z dodatkiem kminku.


Desery i słodycze

   Spośród najpopularniejszych deserów warto wyróżnić ciasto rabarbarowe, kisiel i kamę (kasza zmieszana z kwaśnym mlekiem). Często na deser Estończycy przegryzają jabłka, a także orzechy: laskowe i włoskie. Miłośnicy słodyczy przepadają za domowymi ciasteczkami cynamonowymi o zabawnym kształcie, a także za płaskimi ciasteczkami imbirowymi. Wśród innych popularnych słodyczy górują:

- Kringle (ciasteczka z kardamonem w kształcie ósemek).
- Kohuke (świeży twarożek otoczony czekoladą w kształcie batonika, najczęściej z owocowym nadzieniem np. jagodowym).
- Kasza manna z sokiem żurawinowym i mlekiem.
- Miejscowa czekolada ("Kaler" jest najstarszą fabryką produkującą ten wyrób w Estonii).
- Vastlakukkel (słodkie bułeczki z bitą śmietaną przypominające ptysie).

   Do wypieków używa się mieszaniny różnych typów mąki (żytnią, owsianą, jęczmienną i pozyskiwaną z grochu).


Napoje

   Estończycy przepadają za piwem. Piją także napój z młodego piwa, który słodzi się miodem i zabiela śmietaną, najczęściej serwuje się go do białego sera (kahji). Sporym uznaniem cieszą się też likiery, które dodaje się głównie do deserów czy kawy. Najbardziej znanym likierem jest Vana Tallinn. Mieszkańcy piją również domowe soki owocowe, sok brzozowy, a także mleko spożywcze i zsiadłe. Przepadają za napojem bezalkoholowym, którym jest kwas chlebowy (Kali). Popularna jest też Valge Klaar - lemoniada z sokiem jabłkowym.


Dania mięsne

   Sztandarową potrawą uwielbianą przez większość osób jest kaszanka: biała i czarna. Ten rodzaj wędliny wyrabia się z tłuszczu wieprzowego, cebuli i czosnku. Oprócz tego cenione są dwa dania z wieprzowiny: galareta (sült) i gulasz (kartulid). Oba te specjały podaje się tradycyjnie z ziemniakami i kapustą - warzywami uwielbianymi przez Estończyków. Do popularnych potraw można zaliczyć także zupę rybną i marynowane szproty, które spożywa się jako dodatek do gotowanych jajek lub chleba. Mieszkańcy nierzadko przygotowują potrawy z mięsa zwierząt rzadko spotykanych w innych obszarach Europy, np. pieczeń z jelenia, dzika albo niedźwiedzia. Będąc w Estonii, warto skosztować śledzia bałtyckiego ze śmietaną i boczkiem (Silgusoust), wędzonego łososia (Suitsulõhe), a także zimnych nóżek (Sült).



   Na koniec warto dodać, że w niektórych zakątkach Estonii można zjeść specjały przypominające typowe Polskie dania - można tam natrafić na zupę grochową, galaretę wieprzową, kapuśniak, kotlety z ziemniakami czy kaszankę.